راز ماندگاری روحیه مقاومت

هفته قرآن کریم شکل گرفت.

انس با قرآن، تلاوت آیات الهی، برگزاری محافل قرآنی در جبهه ها و توجه به مفاهیمی همچون جهاد، شهادت، صبر و توکل، بخشی از فضای معنوی حاکم بر دوران دفاع مقدس بود. از این منظر، قرآن تنها یک متن مقدس برای تلاوت نبود، بلکه برای بسیاری از رزمندگان، منبعی برای تقویت ایمان، تصمیم گیری، تحمل سختی ها و حفظ روحیه مقاومت به شمار می رفت.

در سال های پس از دفاع مقدس نیز فعالیت های قرآنی در نیرو های مسلح ادامه یافته و توسعه پیدا کرده است. ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز از جمله مجموعه هایی است که فعالیت های قرآنی را در میان کارکنان و خانواده های آنان دنبال می کند.

همزمان با هفته دفاع مقدس، خبرنگار ایکنا با حجت الاسلام والمسلمین عباس محمدحسنی، رئیس سازمان عقیدتی ـ سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، درباره نسبت قرآن با دفاع مقدس، نقش آموزه های قرآنی در تقویت روحیه رزمندگان و وضعیت فعالیت های قرآنی در ارتش گفت و گو کرده است که در ادامه می خوانیم.

ایکنا ـ با توجه به ایام هفته دفاع مقدس و تجربه ای که شما و نسل رزمندگان از آن دوران داشته اید، درباره ارتباط رزمندگان و خانواده های آنان با قرآن و نقشی که این ارتباط در هشت سال دفاع مقدس داشت، توضیح دهید. قرآن چگونه توانست در تقویت روحیه رزمندگان و موفقیت ملت ایران در دفاع مقدس اثرگذار باشد؟

هفته دفاع مقدس نمایش ایستادگی ملت ایران در برابر دشمنان و متجاوزان بعثی است؛ ملتی که در برابر یک تجاوز نظامی گسترده ایستاد و درسی فراموش نشدنی به دشمنان داد. این ایستادگی، امروز نیز می تواند مایه عبرت دیگران باشد.

درباره نقش قرآن باید توجه داشته باشیم که انقلاب اسلامی ایران اساساً نتیجه قرآنی بودن ملت ایران بود. اگر مردم ما با قرآن مأنوس نبودند، چگونه می توانستند جان خود را برای مقابله با رژیم شاه و نظام طاغوت تقدیم کنند و زمینه پیروزی انقلاب اسلامی را فراهم آورند؟

مردمی که در جریان انقلاب اسلامی به میدان آمدند، صرفاً با یک انگیزه سیاسی یا اجتماعی وارد میدان نشده بودند؛ بخش مهمی از حرکت آنان از باور های دینی و قرآنی سرچشمه می گرفت. قرآن به آنان آموخته بود که در برابر ظلم سکوت نکنند، برای دفاع از حق ایستادگی کنند و در مسیر آرمان های الهی از جان و مال خود بگذرند.

از همین منظر، دفاع مقدس را نیز باید محصول قرآنی بودن ملت ایران دانست. حقیقتاً اگر ملت ما در پرتو انس با قرآن، خود را در محضر این کتاب الهی نمی دید و با تلاوت و تدبر در آیات قرآن، به ویژه آیات مربوط به جهاد و شهادت، آمادگی روحی و معنوی پیدا نمی کرد، این حماسه ها و افتخارات آفریده نمی شد.

رزمندگان ما در جبهه ها با قرآن زندگی می کردند. قرآن برای آنان یک کتاب صرفاً آموزشی یا تشریفاتی نبود؛ بلکه در متن زندگی آنان حضور داشت. تلاوت قرآن، دعا، نماز، توسل و توجه به مفاهیم قرآنی، بخشی از زندگی روزمره رزمندگان بود و همین ارتباط معنوی به آنان کمک می کرد در شرایط دشوار جنگ، روحیه خود را حفظ کنند.

وقتی رزمنده ای با آیات الهی درباره جهاد، ایثار، صبر، شهادت و توکل مواجه می شود، این آیات می تواند نگاه او را به میدان نبرد و مسئولیتی که بر عهده گرفته است، تغییر دهد. چنین فردی جنگ را صرفاً یک درگیری نظامی نمی بیند، بلکه آن را عرصه ای برای دفاع از سرزمین، اسلام، ملت و ارزش های مورد باور خود تلقی می کند.

بنابراین، یکی از پایه های مهم مقاومت رزمندگان در دوران دفاع مقدس، همین پشتوانه اعتقادی و قرآنی بود.

ایکنا ـ شما معتقدید این نقش قرآن فقط به دوران دفاع مقدس محدود نمی شود. امروز که جمهوری اسلامی ایران با شکل های جدیدی از تهدید و فشار مواجه است، آموزه های قرآن چه نقشی در تقویت روحیه مقاومت و ایستادگی جامعه دارد؟

بله، داستان امروز نیز همین است. اگر شما مشاهده می کنید که ملت ایران در برابر فشار ها و تهدید های دشمنان ایستادگی می کند، باید یکی از ریشه های این ایستادگی را در ایمان و باور های دینی مردم جست و جو کرد.

امروز نیز قرآن می تواند در جامعه همان نقشی را ایفا کند که در دوران دفاع مقدس ایفا کرد؛ یعنی ایجاد ایمان، امید، صبر، استقامت و تقویت اراده.

قرآن به انسان می آموزد که در برابر سختی ها و فشار ها تسلیم نشود و در مسیر حق، استقامت داشته باشد. جامعه ای که با این آموزه ها ارتباط داشته باشد، طبیعتاً ظرفیت بیشتری برای تحمل مشکلات و ایستادگی در برابر فشار ها خواهد داشت.

این ارتباط باید واقعی و عمیق باشد. صرف اینکه قرآن در جامعه حضور داشته باشد، کافی نیست. باید تلاش کنیم قرآن از سطح تلاوت و برنامه های مناسبتی فراتر برود و در سبک زندگی، رفتار اجتماعی و تصمیم های فردی و جمعی مردم حضور پیدا کند.

اگر قرآن بتواند در زندگی انسان جاری شود، آثار آن را می توان در افزایش مسئولیت پذیری، ایثار، صبر، صداقت، امید و مقاومت مشاهده کرد.

ایکنا ـ اگر بخواهیم به طور مشخص درباره نیرو های مسلح صحبت کنیم، وضعیت فعالیت های قرآنی در ارتش جمهوری اسلامی ایران چگونه است؟

در نیرو های مسلح جمهوری اسلامی ایران، در کنار سایر معاونت ها و بخش های فرهنگی و تربیتی، معاونت قرآن نیز فعالیت دارد و موضوع قرآن به صورت جدی دنبال می شود.

این فعالیت ها فقط محدود به کارکنان نیست، بلکه خانواده های آنان را نیز دربرمی گیرد. ما معتقدیم اگر قرار است یک نیروی مسلح از نظر اعتقادی و معنوی توانمند باشد، این موضوع باید در محیط خانواده نیز تقویت شود.

در ارتش جمهوری اسلامی ایران، بیش از 65 هزار حافظ قرآن داریم. این آمار مربوط به حافظان قرآن در سطوح مختلف است و نشان دهنده گستردگی فعالیت های قرآنی در میان کارکنان ارتش است.

علاوه بر این، بیش از 10 هزار نفر از خانواده ها نیز به صورت فعال در عرصه قرآن فعالیت دارند و در مجموع، حدود 40 هزار نفر فعال قرآنی شامل آقایان و بانوان، دختران و پسران و کارکنان پایور و وظیفه در این عرصه حضور دارند.

این اعداد نشان می دهد که قرآن در ارتش جمهوری اسلامی ایران یک موضوع حاشیه ای نیست، بلکه در متن فعالیت های فرهنگی و تربیتی قرار دارد.

ما معتقدیم ارتشی که با قرآن مأنوس باشد، از یک پشتوانه اعتقادی و معنوی قوی برخوردار است. به همین دلیل تلاش می کنیم فعالیت های قرآنی در ارتش روزبه روز توسعه پیدا کند.

ایکنا ـ شما در سخنانتان از ارتباط میان قرآن، ایمان و اراده سخن گفتید. این ارتباط در حوزه نیرو های مسلح چگونه خودش را نشان می دهد؟

این موضوع یک ارتباط منطقی و روشن دارد. کسی که با قرآن ارتباط دارد، از ایمان بیشتری برخوردار می شود و ایمان قوی، اراده انسان را تقویت می کند.

در میدان های سخت، صرف تجهیزات و امکانات تعیین کننده نیست؛ نیروی انسانی باید از اراده لازم برای انجام مأموریت برخوردار باشد. کسی که ایمانش ضعیف باشد، در شرایط سخت ممکن است دچار تزلزل شود؛ اما انسانی که از ایمان قوی برخوردار است، ظرفیت بیشتری برای ایستادگی و تحمل سختی ها دارد.

قرآن یکی از مهم ترین منابع تقویت ایمان است. وقتی یک ارتشی، یک سپاهی یا یک نیروی انتظامی با قرآن مأنوس باشد، رابطه او با کتاب الهی می تواند ایمانش را تقویت کند و ایمان قوی نیز به تقویت اراده منجر می شود. کسی که ایمان و اراده قوی داشته باشد، در برابر مشکلات و تهدید ها استقامت بیشتری خواهد داشت.

به همین دلیل است که ما در نیرو های مسلح، فعالیت قرآنی را یک کار صرفاً فرهنگی یا فوق برنامه ای نمی دانیم. فعالیت قرآنی می تواند در تربیت نیروی انسانی مؤمن، مسئولیت پذیر، صبور و مقاوم مؤثر باشد.

ایکنا ـ با توجه به این نگاه، چشم انداز فعالیت های قرآنی در ارتش را چگونه ارزیابی می کنید؟

فعالیت های قرآنی در ارتش الحمدلله روزبه روز در حال افزایش است و ما تلاش می کنیم این مسیر را با قوت بیشتری ادامه دهیم.

وجود ده ها هزار حافظ قرآن و تعداد قابل توجه فعالان قرآنی در میان کارکنان و خانواده های ارتش، سرمایه ارزشمندی است که باید از آن برای گسترش فرهنگ قرآنی استفاده شود.

هدف فقط افزایش آمار حافظان نیست. حفظ قرآن بسیار ارزشمند است، اما در کنار حفظ باید به فهم، تدبر و عمل به قرآن نیز توجه داشته باشیم. قرآن زمانی می تواند نقش واقعی خود را در زندگی انسان ایفا کند که آموزه های آن از ذهن و زبان به رفتار و عمل منتقل شود.

باید تلاش کنیم نسل جوان کارکنان و خانواده های نیرو های مسلح، قرآن را نه فقط به عنوان یک کتاب برای تلاوت، بلکه به عنوان کتاب زندگی بشناسند.

ایکنا ـ در پایان، اگر بخواهید یک پیام محوری از پیوند قرآن و دفاع مقدس برای نسل امروز بیان کنید، آن پیام چیست؟

پیام اصلی این است که ملت ایران در طول انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نشان داد که ایمان می تواند انسان را در برابر سخت ترین شرایط مقاوم کند.

دفاع مقدس یکی از جلوه های روشن این واقعیت بود. رزمندگان ما با تکیه بر ایمان، قرآن، نماز، دعا و توکل وارد میدان شدند و توانستند در برابر دشمنی که با پشتیبانی قدرت های مختلف به کشور ما حمله کرده بود، ایستادگی کنند.

امروز نیز باید این سرمایه را حفظ کنیم. قرآن نباید فقط در مناسبت ها و مراسم ها مورد توجه قرار گیرد؛ بلکه باید در متن زندگی مردم، خانواده ها، مدارس، دانشگاه ها و نیرو های مسلح حضور داشته باشد.

هر اندازه ارتباط جامعه با قرآن عمیق تر شود، زمینه برای تقویت ایمان، اخلاق، امید و مسئولیت پذیری نیز بیشتر فراهم خواهد شد.

ما در ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز این مسیر را دنبال می کنیم و امیدواریم فعالیت های قرآنی روزبه روز گسترش پیدا کند و شاهد افزایش شمار حافظان و فعالان قرآنی در میان کارکنان و خانواده های ارتش باشیم.

در نهایت، قرآن برای ما فقط یک کتاب مقدس نیست؛ بلکه منبع ایمان، معرفت و حرکت است. اگر بتوانیم ارتباط نسل جوان را با این کتاب الهی عمیق تر کنیم، می توانیم از ظرفیت عظیم قرآن برای تربیت انسان هایی مؤمن، آگاه، مسئول و مقاوم بهره بگیریم.

انتهای پیام